Eurovision 2016, απολογισμός μιας πρωτοφανούς βραδιάς

Ο φετινός τελικός της Eurovision τα είχε όλα: μεγάλη αγωνία μέχρι την τελευταία στιγμή, ανατροπή στα προγνωστικά, διεθνούς φήμης guest, αποθέωση γραφικών.. Τι να πρωτοπει κανείς; Ας ξεκινήσω από κάπου.

Κατ’ αρχάς, νικήτρια –κόντρα σε όλα τα προγνωστικά, που προδιέγραφαν άνετη νίκη της Ρωσίας- στέφθηκε η Ουκρανία με το τραγούδι «1944», που ερμήνευσε η Jamala και δεν ήταν τίποτε άλλο, παρά ένα μοιρολόι για την προγιαγιά της, που εκτοπίστηκε βίαια στην κεντρική Ασία, μαζί με άλλους Τατάρους της Κριμαίας, από το Στάλιν, το 1944.

Θα πει κανείς, νίκησε το πολιτικό κριτήριο. Δεν νομίζω.. Και θα εξηγήσω γιατί.

Πόσοι από τους eurofans πιστεύετε ότι ξέρουν αυτήν την ιστορία ή θα ψήφιζαν με ..αντικομμουνιστικό κριτήριο; Ελάχιστοι, απαντώ.

Αυτό που πρυτάνευσε, πιστεύω, ήταν μια αρνητική ψήφος –κυρίως ανατολικών χωρών, αλλά τελικά όχι μόνο- στη Ρωσία γενικά, αφενός λόγω του περσινού πολέμου στην Κριμαία, αφετέρου στην αλαζονεία του φαβορί, με την οποία κινήθηκε σε όλο το διάστημα που προηγήθηκε του φετινού διαγωνισμού.

Μην ξεχνάμε ότι για πολλές πρώην σοβιετικές χώρες, όπως η Ουκρανία, κομμουνισμός και Ρωσία παραμένουν έννοιες αλληλένδετες στο συλλογικό υποσυνείδητο, παρά το γεγονός ότι έχει περάσει πάνω από ένα τέταρτο του αιώνα με αχαλίνωτο, μαφιόζικο καζινοκαπιταλισμό στη Ρωσία.

Επίσης, εκτιμώ ότι δεν πρέπει να υποτιμηθεί ως παράγοντας ήττας της Ρωσίας το γεγονός ότι η συμμετοχή της κατάντησε υπερβολικά «μπουκωμένη» με γραφικά –μόνο το ολόγραμμα του Πούτιν δεν είδαμε επί σκηνής.. Ναι μεν πέρσι η Σουηδία νίκησε με την πρωτοτυπία των γραφικών σε ένα τραγούδι που από μόνο του ίσως να μην το έλεγες και νικητήριο, ωστόσο η Eurovision απέδειξε ακόμα μία φορά ότι δεν έχει συνταγές επιτυχίας.

Επιπλέον, η ιστορία της ρωσικής ήττας (που μάλιστα κατέληξε 3η, πίσω και από την Αυστραλία, εφόσον στο κοινό ήταν 1η, αλλά στις επιτροπές 4η) οπωσδήποτε θα αποτελεί case study καμένου φαβορί. Τελικά, δηλαδή, η υπερβολική προβολή ενός τραγουδιού ως ακλόνητου νικητή είναι παγίδα και πρέπει να αποφεύγεται. Μέχρι το Σάββατο-παραμονή του τελικού, το στοίχημα του ΟΠΑΠ έδινε στη νίκη της Ρωσίας απόδοση 1,30 (δηλαδή «τελειωμένη υπόθεση», για τους σχετικούς). Κάτι σαν το παραμύθι του λαγού με τη χελώνα, τελικά.

Το «1944» μουσικά δεν είναι κάτι που σου μένει εύκολα. Ειδικά για τα ακούσματα του ελληνικού κοινού δεν αποτελεί κάτι προτιμητέο – απόδειξη, οι μόλις 2 πόντοι που του επιφύλαξε το ελληνικό televoting. Ωστόσο, επί σκηνής, με την εξαιρετική ερμηνεία της Jamala, αποτελεί ένα ενδιαφέρον οπτικοακουστικό σύνολο, που αποδεικνύει ότι το κοινό του διαγωνισμού, οσοδήποτε ελαφρύ και αν θεωρείται, στο τέλος της μέρας –ή μάλλον της νύχτας- αποδεικνύεται ότι μπορεί να επηρεάζεται από μια περιρρέουσα ανθρωπιστική-αντιπολεμική ατμόσφαιρα (προσφυγικό σε εξέλιξη στην Ευρώπη).

Το εντυπωσιακότερο είναι ότι το τραγούδι αυτό ήταν 2ο και στο κοινό και στις επιτροπές, αποδεικνύοντας έτσι την εξισορρόπηση που επιτυγχάνει η 50%-50% διαμόρφωση της τελικής βαθμολογίας κάθε χώρας. Η Αυστραλία ήταν με διαφορά 1η στις επιτροπές (320 πόντοι, έναντι 211 της Ουκρανίας), ωστόσο ήταν 3η στο κοινό. Η τελική διαφορά τους ήταν 534-511 (23 πόντοι). Παρά ταύτα, αν ληφθεί υπόψη ότι από κάθε χώρα δόθηκαν δύο βαθμολογίες (μία επιτροπών και μία κοινού), για να καταστούν τα μεγέθη συγκρίσιμα με τις προηγούμενες χρονιές, θα πρέπει να διαιρεθούν δια 2. Επομένως, η πραγματική διαφορά των δύο πρώτων ήταν 11,5 βαθμοί και φυσικά είναι πολύ μικρή. Αν η βαθμολογία ανακοινωνόταν με τον παλιό τρόπο, θα είχαμε πάλι βραδιά θρίλερ.

     Πάμε στον τρόπο ανακοίνωσης της βαθμολογίας. Οι διοργανωτές επέλεξαν να προβληθεί πρώτα η ψήφος των επιτροπών κάθε χώρας, με αρχική ανακοίνωση των βαθμών από το 1 ως το 10 και τελική εκφώνηση μόνο του 12. Η προσθήκη του 10 στις αρχικά ανακοινούμενες βαθμολογίες εξοικονόμησε εν πολλοίς το χρόνο της ανακοίνωσης της βαθμολογίας του κοινού, που ακολούθησε.

Η ψήφος των επιτροπών χαρακτηρίστηκε από πρωτοφανή διασπορά. Είδαμε τη Νορβηγία να μην ψηφίζει τη Σουηδία, πολλές ανατολικές να μην ψηφίζουν τη Ρωσία, την Αυστραλία να δίνει το δωδεκάρι στο Βέλγιο, τη Γερμανία στο Ισραήλ, τη Νορβηγία στην Ιταλία, την Ουκρανία στη Λιθουανία και άλλα απρόβλεπτα, που όμως εξισορροπήθηκαν αθροιστικά σε ισχυρό προβάδισμα της Αυστραλίας. Όταν τέλειωσε η φάση των βαθμολογιών των επιτροπών, η Αυστραλία είχε κατακτήσει ένα προβάδισμα 109 πόντων από την Ουκρανία, που δεν φαινόταν να μπορεί να απειληθεί. Και όμως εξουδετερώθηκε..

Ακολούθως, η ψηφοφορία του κοινού ανακοινώθηκε με έναν εξαιρετικά συναρπαστικό –επομένως επιτυχή τηλεοπτικά τρόπο: αρχίζοντας από την τελευταία σε βαθμούς χώρα, προσετίθεντο οι συνολικοί βαθμοί του televoting. Εκεί είδαμε μεγάλες αποστάσεις ανάμεσα σε κοινό και επιτροπές, με κορυφαία την Πολωνία, η οποία ήταν 3η στο κοινό και 25η στις επιτροπές! Από αυτό και μόνο ενδεχομένως προέκυψε «αυτογκόλ» των διοργανωτών. Κι αυτό γιατί, ενώ ανακοινώνοντας την ψήφο του κοινού μετά από αυτήν των επιτροπών ήθελαν να δείξουν ότι υποτίθεται το κοινό διαμορφώνει το τελικό αποτέλεσμα –μαθηματικά λάθος, εφόσον οι επιτροπές διατηρούν το 50% της βαρύτητας επί του αποτελέσματος-, σχηματίστηκε η εντύπωση μεγάλης δυσαρμονίας μεταξύ επιτροπών-κοινού. Αυτή η δυσαρμονία είναι πολύ «χτυπητή» τόσο στο θέμα του νικητή –προς απογοήτευση των οπαδών της Ρωσίας- όσο και ειδικά στην πρωτοφανή παραπάνω περίπτωση της Πολωνίας.

Εδώ που τα λέμε, τι είναι οι επιτροπές; Πέντε «ειδικοί» ανά χώρα, που υποτίθεται επιλέγονται, ώστε με την ψήφο τους να λειάνουν τις εθνικές προκαταλήψεις και την ψήφο των μπλοκς και των γειτόνων. Υποστηρίζω την πλήρη κατάργηση των επιτροπών. Δεν είναι καθόλου δίκαιο πέντε άνθρωποι, οσοδήποτε ειδικοί περί τη μουσική, να έχουν την ίδια βαρύτητα γνώμης με εκατομμύρια συμπατριωτών τους. Σε τελική ανάλυση, αυτή είναι η Ευρώπη, αυτές οι χώρες της και αυτοί οι λαοί τους. Η ήπειρός μας έχει πυκνή και αιματηρή ιστορία και δεν θα πρέπει να μας κάνει εντύπωση γιατί πχ η Αρμενία δεν θα ψηφίσει ποτέ το Αζερμπαϊτζάν ή γιατί η Μάλτα δίνει το δωδεκάρι στο Ηνωμένο Βασίλειο (μην πάμε μακριά, υπάρχει ποτέ περίπτωση η Ελλάδα να ψηφίσει την ΠΓΔΜ – ακόμα και αν κατέβει με τη Μαντόνα;).

Αν θέλουμε πραγματικά την οριστική απαλοιφή των εθνικών προκαταλήψεων, σας έχω λύση ολιστική: να μην ανακοινώνεται η χώρα που εκπροσωπεί κάθε τραγούδι και να μην ανακοινώνονται τα τραγούδια πριν το διαγωνισμό. Να διαγωνίζονται μόνο με τον αριθμό της σειράς εμφάνισής τους και στο τέλος να μαθαίνουμε ότι τελικά ήταν της τάδε χώρας.

Έτσι ο διαγωνισμός θα ξεπερνούσε όλη την γκρίνια περί ψήφου γειτόνων, καθώς και το αντιδημοκρατικό κεκτημένο της ψήφου των επιτροπών, που τελικά νοθεύουν τη «λαϊκή ψήφο».. Το μόνο μειονέκτημα που θα είχε αυτή η λύση είναι ότι θα έπρεπε να συνοδεύεται από εξαιρετικά αυστηρό πρωτόκολλο εμπιστευτικότητας των συμμετεχόντων – διότι, αν διέρρεε ότι ο Α καλλιτέχνης εκπροσωπεί τη Β χώρα, κανονικά θα έπρεπε τουλάχιστον να αλλάξει το τραγούδι της.

Θα πει κανείς, μήπως θα μαντεύαμε τη χώρα από τη γλώσσα; Δεν νομίζω. Φέτος είδαμε την Αυστρία να τραγουδάει το μοναδικό τραγούδι στα γαλλικά και το νικητήριο να έχει στίχους στα ..ταταρικά –που κανείς δεν ξέρει. Τελικά, λοιπόν, το μόνο που πρέπει να ξεπεραστεί είναι η ανάγκη να «γίνεται τζέρτζελο» μήνες πριν τον τελικό με τους εθνικούς τελικούς, τα promo tours και όλο το συνοδευτικό κουτσομπολίστικο τηλεφολκλόρ.

Πάμε στην ελληνική συμμετοχή. Το Utopian Land των Argo αντικειμενικά πάτωσε. Ήρθε 16ο στον 1ο ημιτελικό μεταξύ 18 χωρών και ψηφίστηκε από ελάχιστες χώρες (Κύπρο, Ρωσία, Αρμενία, Αζερμπαϊτζάν, Μαυροβούνιο). Κατά την άποψή μου, ο Πρόεδρος της ΕΡΤ Διονύσης Τσακνής υπέστη εύλογη κριτική, καθώς το τραγούδι αποτέλεσε ουσιαστικά επιλογή του με απευθείας ανάθεση. Το Utopian Land μουσικά ήταν ένα τελικά συνονθύλευμα συνιστωσών ποντιακού με χιπ χοπ, που προσπάθησε να περάσει ένα μήνυμα παντελώς ακατανόητο.

Θα πει κανείς, ποιος κατάλαβε τα ταταρικά της Ουκρανίας, για να καταλάβει τα ποντιακά της Ελλάδας; Απαντώ ότι η χώρα μας, καλώς ή κακώς, έχει βρεθεί με την οικονομική κρίση και το προσφυγικό στο μάτι του κυκλώνα της δημόσιας ζωής στην Ευρώπη. Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, μια καλοβολεμένη προπαγάνδα ότι «ταϊζουμε τους τεμπέληδες Έλληνες» πάει παραπέρα και τη δική τους κρίση. Σε ένα τέτοιο δυσμενές περιβάλλον, λοιπόν, εμείς επιχειρήσαμε να αναπαραγάγουμε την εθνική μας μιζέρια κατά τρόπο τουλάχιστον επικοινωνιακά ακατανόητο. Το τραγούδι μας ήταν λίγο απ’ όλα και στο τέλος τίποτα.

Η διοίκηση της ΕΡΤ εγκαλείται στην ουσία –λόγω ενδεχομένων ιδεολογικών αγκυλώσεων, θα τολμήσω- για καραμπινάτη αδιαφορία επί των πραγματικών χαρακτηριστικών του διαγωνισμού της Eurovision, ο οποίος, παρά την αριστερίζουσα δήθεν αντιεμπορική προσέγγιση των κρατούντων μας,  παραμένει πεισματικά εμπορικός, λουσάτος και καπιταλιστικότατος από κάθε άποψη. Σε αυτό το πλαίσιο, μας αρέσει δεν μας αρέσει, δεν χωρούν τελικά δήθεν ψαγμένες ημιδακρύβρεχτες μεταμοντέρνες κουλτουριάρικες εναλλακτικές προσεγγίσεις, που στο καθ’ ημάς τηλεοπτικό τοπίο αποδίδουν στη δημόσια τηλεόραση μηδενικά νούμερα τηλεθέασης στα νεανικά κοινά, επειδή στην ασφάλεια του Δημοσίου κανείς δεν απολύεται. Πολύ απλά, εδώ μιλάμε για τραγούδια και τραγουδιστές –προϊόντα (δες το Ρώσο ή τον περσινό Σουηδό, τύφλα να ‘χει το «Εύρηκα», αυτό με τη λαβή). Εκτιμώ ότι θα ήταν εντιμότερο να μην μετείχαμε καθόλου εξαρχής φέτος, αν η διοίκηση της ΕΡΤ δεν συμφωνούσε με το περιτύλιγμα του διαγωνισμού. Στο τέλος, πέτυχε ακριβώς αυτό που ξόρκιζε: απαξιώθηκε τελείως από μια διαδικασία, που ουσιαστικά με τον τρόπο της απαξίωσε.

Οι Argo, για να μην τους αδικώ, μολονότι φιλότιμο «συγκρότημα της διπλανής πόρτας», κατά το διευθυντή της ΕΡΤ Λάμπη Ταγματάρχη, μάλλον καλύτερα θα πήγαιναν ως ορντέβρ στο φεστιβάλ ταινιών μικρού μήκους της Δράμας. Όχι τίποτε άλλο, απαξιώθηκε και η οπωσδήποτε έντιμη προσπάθεια αυτών των παιδιών και ο ποντιακός ελληνισμός, που είδε το ιστορικό του δράμα να συμπυκνώνεται σε πέντε βήματα και μια λύρα, μεταξύ Δομοκού (χιπ χοπ) και Φαρσάλων (ελαφρύ και γρατζουνιστικά βαρετό ποπ ρεφραίν).

Η Κύπρος είχε αξιοπρεπή παρουσία. Μολονότι τελικά έλαβε την 21η θέση, τόσο η παρουσία της στον τελικό (που συμβαίνει σπανιότερα από τον αποκλεισμό της) όσο και το τραγούδι της καθαυτό (που ήδη ακούγεται στα ελληνικά ραδιόφωνα και είχε συνεπές και ωραίο στυλ) αν μη τι άλλο έσωσαν προσχήματα.

Ουκρανία 2017, λοιπόν. Η 2η νίκη της χώρας αυτής, μετά τη Ρουσλάνα το 2004. Μολονότι το «1944» δεν είχε τη στόφα του νικητή και δεν το συγκρατεί κανείς εύκολα, χαίρομαι, γιατί ο διαγωνισμός δεν οδηγείται στην υπερβολή των γραφικών, όπως σας είχα πει ότι φοβόμουν στο πριν τους ημιτελικούς άρθρο μου. Μπορεί η ήττα της Ρωσίας να απογοήτευσε και όσους την ήθελαν και όσους ήθελαν απλώς να γίνει σεβαστή η ψήφος του κοινού, ωστόσο φαντάζεστε τι θα συνέβαινε αν ο δρόμος των γραφικών, που άνοιξε πέρσι ο Mans συνεχιζόταν εξελικτικά φέτος από το Sergey; Του χρόνου θα είχαμε πλέον διαγωνισμό ηλεκτρονικής graphic art, μακριά από το τραγούδι. Από μία άποψη, λοιπόν, η νίκη της Ουκρανίας είναι μια νίκη της μουσικής. Ας το δούμε έτσι κι ας μην μας ξετρέλανε.

Τέλος, ας κρατήσουμε ότι η παρουσία της Αυστραλίας –προσωπική μου προτίμηση που πλέον δεν κρύβω- ανέβασε, κατά γενική ομολογία, τα standards του διαγωνισμού, βοηθώντας να καταπολεμάται η απαξιωτική κριτική περί «πανηγυρακίου». Οι Αυστραλοί, πέρσι 5οι και φέτος 2οι, δείχνουν ότι σέβονται τη διοργάνωση πολύ περισσότερο από άλλες “hard core” ευρωπαϊκές χώρες, που με τον ένα ή τον άλλο τρόπο αμελούν να το κάνουν (είτε με άθλια τραγούδια είτε και με μηδενική προβολή και συχνά κακόπιστη κριτική, λέγε με Ηνωμένο Βασίλειο).

Ραντεβού του χρόνου στην Ουκρανία, λοιπόν, με το ιστορικό βάρος μιας αντιπολεμικής κεκτημένης ταχύτητας, που καλό είναι να μην πάρει περαιτέρω πολιτικές διαστάσεις. Η Eurovision δεν έχει καμία δουλειά να ασχολείται με τον κάθε Πούτιν.

current_Panos

 

0 Comments

Leave a reply

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*

contact us

We're not around right now. But you can send us an email and we'll get back to you, asap.

Sending

©2015

Log in with your credentials

Forgot your details?